Venezuela’nın sonu Irak gibi mi olacak?

ABD’nin Nicolas Maduro’ya yönelik hamlesi, hem siyasi hem de ahlaki açıdan büyük bir tartışma yarattı. Kimisi bu harekatı, yıllardır süren bir diktatörlüğün sonu; kimi ise uluslararası hukukun açık bir ihlali olarak yorumladı

Fakat Gerçek siyah–beyaz veya iyi kötü gibi net bir ayrıma sahip değil.

⸻

ABD’nin Yaptığı Şey Ne Anlama Geliyor?

ABD’nin Venezuela Devlet Başkanı’nı ülke topraklarında bir operasyonla ele geçirmesi, klasik anlamda bir “işgal” değil, fakat açık bir egemenlik ihlali.

Bu tür bir hamle, genellikle büyük sonuçlar doğurur.

Hukuki açıdan bakıldığında:

• Uluslararası hukuk, devlet başkanlarının bu şekilde yakalanmasını meşru görmez.

• “Suçlu” olduğu iddia edilse bile, bunun yolu askeri operasyon değil uluslararası yargı mekanizmalarıdır.

Bu yüzden hukuken yanlış olduğu görüşü ağır basıyor.

⸻

Peki Neden Bazıları ABD’yi Haklı Buluyor?

Bunun da nedenleri var:

• Maduro yönetimi yıllardır seçim manipülasyonu, baskı, yolsuzluk ve ağır ekonomik çöküşle anılması.

• Milyonlarca Venezuelalı ülkesini terk edişi.

• Yaptırımlar ve diplomasinin sonuç vermeyişi.

Bu açıdan bakanlar şunu söylüyor:

“Yanlış bir yöntem ama Maduro başka yol bırakmadı.”

Yani mesele şu:

Amaç anlaşılabilir, yöntem ise son derece sorunlu.

⸻

Asıl Soru: Venezuela Irak Olur mu?

Burada otomatik bir “evet” ya da “hayır” yok. Önümüzde üç ana senaryo söz konusu.

⸻

🟢 En İyi Senaryo: Kontrollü Geçiş

• Geçici bir sivil yönetim kurulur

• Ordu dağılmaz

• 6–12 ay içinde gerçek seçimlere gidilir

• Yaptırımlar kademeli olarak kalkar

Bu durumda Venezuela Irak olmaz. Zor bir dönemden geçer ama toparlanma şansı bulur.

⸻

🟡 Orta Senaryo: Zayıf Devlet, Sürekli Gerilim

• Güç boşluğu oluşur

• Eski rejim unsurları, karteller ve silahlı gruplar alan kazanmaya çalışır

• ABD resmen çekilir ama perde arkasında etkisini sürdürür

Bu, Irak’ın ilk yıllarına benzer ama tam bir çöküş değildir.

En büyük bedeli yine halk öder.

⸻

🔴 En Kötü Senaryo: Irak / Libya Yolu

• Ordu bölünür

• Silahlı gruplar çatışmaya girer

• Bölgesel ve küresel güçler vekâlet savaşına başlar

Bu senaryo gerçekleşirse Venezuela yıllarca toparlanamaz.

Ancak önemli bir nokta var:

👉 Bu senaryo kaçınılmaz değil.

⸻

Her Şeyi Belirleyecek 4 Kritik Faktör

Venezuela’nın kaderi şunlara bağlı olacak:

1. Ordu kimin yanında duracak?

2. ABD gerçekten ne kadar sürede çekilecek?

3. Muhalefet birleşebilecek mi?

4. Petrol gelirlerinin kontrolü kimde olacak?

Bu dört başlık doğru yönetilirse, Venezuela Irak olmak olması zor görünüyor.

⸻

Sonuç: Doğru mu, Yanlış mı?

Net bir cümleyle özetlemek gerekirse:

ABD’nin amacı anlaşılabilir fakat kullandığı yöntem uluslararası hukuka pek uygun değil.

Eğer ABD hızlıca çekilir ve karar hakkını gerçekten Venezuelalılara bırakırsa, bu kriz bir dönüm noktası olabilir.

Ama süreç uzar, kontrol derinleşir ve yerel dinamikler yok sayılırsa, bugün “haklı” görünen hamle yarın büyük bir hata olarak anılabilir.